حوزه‌ی پنجم: اجرای خدمات حسابرسی داخلی

حوزه‌ی پنجم: اجرای خدمات حسابرسی داخلی - به قلم دکتر شاهرخ شهرابی و دکتر محمد غواصی کناری

اجرای خدمات حسابرسی داخلی مستلرم برنامه‌ریزی پروژه­‌های حسابرسی، انجام کار برای دستیابی به نتایج و یافته‌ها، همکاری با مدیریت برای تعیین برنامه‌های اقدام عملی و/یا توصیه‌ها، و اطلاع‌رسانی به مدیریت و کارکنانِ مسئول فعالیت مورد بررسی در طول و پس از اتمام پروژه‌ی حسابرسی به‌گونه‌ای اثربخش است.

اگرچه استانداردهای اجرای پروژه‌ی حسابرسی به‌­ترتیب ارائه‌شده‌اند، اما گام­‌های اجرای پروژه همیشه مشخص، خطی و متوالی نیستند. در عمل، ترتیب انجام گام‌­ها می‌تواند براساس نوع کار، متفاوت بوده و هم‌­پوشانی داشته یا تکرارشونده باشند. به‌­عنوان مثال، برنامه‌ریزی پروژه‌ی حسابرسی، شامل جمع‌آوری اطلاعات و ارزیابی ریسک‌ها بوده که می‌تواند در طول پروژه‌ی حسابرسی ادامه یابد. هر مرحله، می­‌تواند بر دیگری یا بر کل پروژه‌ی حسابرسی تاثیر بگذارد. بنابراین، از حسابرسان داخلی انتظار می­‌رود پیش از شروع پروژه‌ی حسابرسی، تمام استانداردهای این حوزه را بررسی و درک کنند. خدمات حسابرسی داخلی شامل [پروژه‌­های] اطمینان‌بخشی، مشورتی یا ترکیبی است. از حسابرسان داخلی انتظار می‌رود هنگام اجرای پروژه‌­های حسابرسی، اعم از اطمینان‌بخشی یا مشورتی، استانداردها را اعمال و رعایت کنند، مگر در مواردی که خلاف آن در استانداردها مشخص شده باشد.

خدمات اطمینان‌بخشی برای ایجاد اطمینان در مورد فرایندهای راهبری، مدیریت ریسک و کنترل به ذینفعان سازمان، به‌خصوص هیئت، مدیریت ارشد و مدیریت فعالیت موردِ بررسی، ارائه می‌شوند. حسابرسان داخلی از طریق این خدمات، سنجش‌های بی‌طرفانه‌ای از تفاوت بین شرایط موجود فعالیت مورد بررسی و مجموعه‌ای از معیارهای ارزیابی ارائه می‌دهند. حسابرسان داخلی با ارزیابی تفاوت‌ها، وجود یافته‌های قابل گزارش را مشخص کرده و نتیجه‌گیری خود در مورد نتایج پروژه‌ی حسابرسی، شامل گزارشگری، حتی هنگام اثربخشی فرایندها را فراهم می‌آورند.

حسابرسان داخلی می‌­توانند خدمات مشورتی را به صلاحدید خود یا به‌درخواست هیئت، مدیریت ارشد یا مدیریت یک فعالیت انجام دهند. ماهیت و دامنه‌ی خدمات مشورتی می‌تواند منوط به توافق با طرف درخواست‌کننده‌ی خدمات باشد. برخی از نمونه‌های خدمات مشورتی شامل ارائه‌یِ مشورت در مورد طراحی و اجرای سیاست‌ها، فرایندها، سیستم‌ها و محصولات جدید، ارائه‌ی خدمات حسابرسی قضایی، ارائه‌ی کارآموزی و تسهیلِ گفت‌وگو پیرامونِ ریسک‌ها و کنترل‌ها است. هنگام انجام خدمات مشورتی، انتظار می‌رود حسابرسان داخلی با عدم پذیرش مسئولیتِ مدیریت، بی‌طرفی خود را حفظ کنند. برای مثال، حسابرسان داخلی می‌توانند خدمات مشورتی را به‌مثابه وظیفه‌ی فردی انجام دهند، اما مدیر ارشد حسابرسی داخلی درصورت پذیرش مسئولیت‌هایِ فراتر از حسابرسی داخلی، باید تدابیر مناسبی را برای حفظِ استقلالِ واحد حسابرسی داخلی به‌کار گیرد (همچنین، به «استاندارد 7-1. استقلال سازمانی» رجوع کنید).

خدمات حسابرسی داخلی طبق توضیحات ارائه‌شده در روش‌های اجرای کار مدیر ارشد حسابرسی داخلی، به کار گرفته می‌شوند (همچنین، به «استاندارد 9-3. روش‌های اجرای کار» رجوع کنید). مدیر ارشد حسابرسی داخلی شاید به تناسب، مسئولیت را به سایر متخصصان واجد شرایط در واحد حسابرسی داخلی واگذار کند، اما پاسخ‌گویی نهایی بر عهده‌ی وی باقی خواهد ماند.